|
|
| Doğanköyü Tanıyalım | Kemah Hakkında | Diğer Köylerimiz | Kemah Resimleri | Ben Kimim | E-Mail | AnaSayfa |
Evliya Çelebi’nin Kalemi’yle Kemah ve Kalesi
(Zilkade ayının ortası-1057) 1641 de Kemah’a gelen ve 4 gün kalan Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nde Kemah’ı şöyle anlatır.Seyahatname 1-2.cilt,670.sayfa)
Ketür köyünden hareketle, Fırat kıyısını takiben mamur yerler içinde dokuz saat giderek, Şirim köyüne geldik.Kemah hududundadır.Buradan yine güneye hareketle,Fırat nehrini takiben yedi saat yol alarak Emin köyünde konakladık.Bu da Kemah hududunda olup, tuzla emininin hasıdır.Buradan yine Fırat’ı takip ederek Kemah kalesine geldik.
Kemah Kalesi:Eski kayserlerden biri tarafından yaptırılmıştır. Sonra Uzun Hasan’ın eline geçmiş ve Timur muhasarasına uğramışsa da dayanmıştır.Sonra 1.Selim şehzadeliği sırasında Trabzon’da iken, bir yolunu bularak bu kaleyi feth edip içine asker koymuştur.Sonraları Şah İsmail isyan ederek bu kaleyi ele geçirmiştir.Sonra Sultan Selim tahta geçince ilk önce Aceme savaş açmış,kalabalık bir askerle Anadolu içinden gelip bu Kemah Kalesini kuşatmıştır.Kale Bıyıklı Mehmed Paşa eliyle feh edildikten sonra,
daha birçok kaleler alarak Acem içlerine doğru ilerlemiştir. Kale, Kanuni sayımı üzere, Erzurum toprağında Kuruçay voyvodalığı idaresindedir.Erzurum Paşasının hası ve subaşılığıdır.Üçyüz akçe ile niyabettir.Kercas, Kuruçay, şehir adlarındaki nahiyelerinden kadısına senelik üçbin kuruş gelir getirir.Halkı İslam dinine bağlı kimselerdir.Bir idarecisi de kale ağasıdır. Beşyüz kale neferi olup, maaşlarını tuzladan alırlar. Yeniçeri serdarı, Sipahi kethüda yeri, Nakib’ül eşrafı ve ayanı vardır.İdarecilerinden biri de Fırat nehrinin karşısında bir saat uzaklıktaki yediyüz evli Kömür köyünde oturan tuzla eminidir.Kardan beyaz,Kırşehir tuzundan leziz tuzu olur ki,dünyaca meşhurdur.Bütün Kürdistan ve Türkistan’dan Bingöl yaylasına çıkanların hepsi tuz ihtiyaçlarını bu Kemah şehrinden alırlar.Bu şehrin meşhur olan başka bir mamulü de çok sağlam olan çadır bezidir ki, benzerine hiçbir yerde rastlamak imkanı yoktur.Rumeli ndeki Drama bezinden daha güzel, peçe gibi bezi olur.Hatta halk dilinde “Kemah’ın bezi, Erzincan’ın kozu, Bayburt’un kızı” diye darb-ı mesel olmuştur.Kömür köyü civarındaki bağlardan akan kömür suyu, Kercah dağlarından gelir ve Kemah kalesi dibinde, bir günlük uzaklıktaki Sultan Melek Gazi tekkesi yakınında, Fırat nehrine dökülür.Bunun hemen karşısında Mübarek köyü vardır. Mamur köy olup,Erzurum kalesi kullarının hasıdır.
Allah’ın hikmetinden olacak,bu Mübarek köyündeki mağaraların içinden Temmuz ayında akan tatlı sular donup buz olur. Halbuki kış günleri hamam suyundan daha ılık olur. Bütün vilayet halkı,katık peyniri dedikleri peynirlerini bu mağaralarda saklarlar. Böyle soğuk bir mahzendir.Bu yerlerde Erzurum’dan gelirken,Fırat nehri üzerindeki bir göz büyük köprüden geçip beşyüz adım kadar yokuş yukarı Kayan denilen kayalı yerleri aşmalıdır. Göğe yükselmiş kayalardır. Kaleye çıkarken bu Kayan kayaları sağ tarafa düşer. Cehennemin esfeli ve kayya kuyusu gibi uçurumdur.